بمب افکن پنهان کار B-2 Spirit «فرشته مرگ»

شرکت نورث روپ گرومن بعنوان پیمانکار اصلی پیشرفته ترین و پیچیده ترین هواپیمای تاریخ هوانوردی یعنی بمب افکن پنهان کار B-2 spirit شناخته می شد.این پرنده مرگبار اکنون در خدمت نیروی هوایی ایالات متحده است.قابل ذکر است که B-2 بعنوان یک بمب افکن کم پیدا،استراتژیک و دوربرد توانایی نفوذ به سپرهای پیچیده و متراکم را دارد.این هواپیمای بمب افکن قابلیت حمله در تمامی ارتفاعات تا پنجاه هزار پا را با برد بدون سوخت گیری بیش از 6000 ناتیکال مایل(حدود یازده هزار کیلومتر)و با انجام یک سوخت گیری هوایی تا بیش از 1000 ناتیکال مایل (حدود هجده هزار کیلومتر)داشته که به این هواپیما امکان پرواز به هر نقطه از جهان را در ظرف چند ساعت می دهد.شکل خاص B-2 به دلیل طراحی بی نظیر بال پرنده (Flying wing)آن است.لبه حمله بالهای این هواپیما دارای زاویه 33 درجه و لبه فرار نیز به شکل W دو تایی است.

این بمب افکن در تشکیلات نورث روپ گرومن واقع در پیکو ریورا و پالم دیل کالیفرنیا ساخته شده است.بیست و یک فروند از این هواپیما ها به پایگاه هوایی وایت مان در میسوری تحویل داده شده اند که اولین آنها در دسامبر سال 1993 به سمت این پایگاه پرواز کرد.در سه سال اول خدمت،B-2های عملیاتی به میزان قابل اطمینانی در حدود 90 درصد به ازای هر سورتی پرواز دست یافتند.یک ارزیابی که توسط نیروی هوایی منتشر شد نشان می دهد که دو فروند بمب افکن B-2 مسلح به تسلیحات دقیق می توانند کار 75 هواپیمای نظامی متعارف را به راحتی انجام دهند.

ناگفته نماند یک سیستم جدید آشیانه قابل حمل برای این بمب افکن ساخته شده است که اجازه مستقر شده در مناطق نزدیک به منطقه درگیری در آن سوی مرزها را به B-2 می دهد.این آشیانه ها دارای 126 پا طول،250 پا عرض و 55 پا ارتفاع هستند.اولین این آشیانه ها در پایگاه دیگو گارسیا واقع در اقیانوس آرام بر افراشته شد.قبل از این که این آشیانه ها ساخته شوند B-2ها برای تعمیر و نگهداری ویژگی های کم پیدایی خود به پایگاه مادر یعنی پایگاه هوایی وایت مان باز می گشتند.

شرکت «نورث روپ گرومن»پوشش جاذب امواج راداری جدید را برای این هواپیما طراحی کرده است که به طور چشمگیری زمان تعمیر این هواپیما را کاهش می دهد.این ماده جدید که AHFM نامیده می شود توسط چهار روبات که به صورت مستقل کنترل می شوند بر روی هواپیما پاشیده می شود.بمب افکن های B-2 بعد از ده سال خدمت در دسامبر سال 2003 به توانایی کامل عملیاتی خود دست یافتند.

کاکپیت

کاکپیت این بمب افکن پیچیده دو خدمه را در خود جای می دهد و مجهز به سیستم آلات دقیق پروازی الکترونیکی (EFIS) رنگی متشکل از نه تیوب(نمایشگر)است که اطلاعات پروازی و موتور،داده های حساسه ها،سیستم های اویونیکی و وضعیت تسلیحات را نمایش می دهد.خلبان B-2 می تواند برای فعال کردن تجهیزات منتخب پروازی و ماموریتی مورد نیاز برای حالت های برخاست،رزمی و فرود فقط از یک کلید سه حالته استفاده کند.

تسلیحات

B-2 تمام تسلیحات خود را درون دو محفظه جنگ افزار داخلی جدا از هم که در وسط بدنه قرار گرفته اند حمل می نماید.این بمب افکن ظرفیت حمل چهل هزار پاوند تسلیحات شامل سلاح های متعارف و اتمی،مهمات هدایت شونده دقیق،بمب های سقوطی و سلاح های دریایی را دارد

هر کدام از محفظه های تسلیحات مجهز به یک پرتاب کننده چرخشی و دو آویز بمب هستند.

طی آزمایش های انجام شده B-2 به طور موفقیت آمیزی بمب های اتمی B-61 و B-83 و همچنین بمب های متعارف Mk-84 را از پرتاب کننده چرخشی و تسلیحات Mk-82 و CBU-87 را از آویزهای بمب خود رها کرد.B-2 همچنین توان حمل موشک کروز پیشرفته AGM-129 که یک موشک کروز استراتژیک با برد تخمینی 1500 مایل است،را دارد.

شانزده موشک هدایت شونده ماهواره ای مهمات حملات مستقیم مشترک(JDAM)نیز قابل حمل با این پرنده مرگ بار هستند.شرکت نورث روپ گرومن آویزهای بمب محفظه جنگ افزار این هواپیما را تبدیل به نوع هوشمند کرده است که تعداد JDAMهای قابل حمل را به 80 می رساند.B-2 همچنین توانایی حمل و شلیکتسلیحات دورایستای مشترک(JSOW)،موشک دورایستای هوا به زمین مشترک(JASSM)و همچنین پخش کننده جنگ افزار اصلاح شونده با باد(WCMD)را داراست.

سیستم رابط تسلیحات کلی(GWIS)بعنوان بخشی از بهسازی و ارتقای Block 30  بر روی این بمب افکن نصب شده است.

GWIS یک بسته نرم افزاری یکپارچه دیجیتالی است که امکان حمل ترکیب مختلفی از تسلیحات دورایستای و مهمات حملات مستقیم را در یک سورتی پرواز به B-2 داده و حمله به چهار هدف مختلف را در یک ماموریت انجام پذیر می سازد.

اقدامات متقابل

بمب افکن B-2 دریافت کننده هشدارهای راداری از لاکهید مارتین،سیستم کمک های تدافعی از نورث روپ گرومن و سیستم مدیریت تدافعی(DMS)AN/APR-50 را که آن نیز ساخت شرکت لاکهید مارتین است بعنوان سیستم های کار آمد پادکار در خود جای داده است. 

رادار

رادار پنهان کار اکتشافی AN/APQ-181 ساخت ریتون در باند J (باند ku)عمل کرده و یک رادار چند منظوره با حالت تعقیب عوارض زمینی می باشد.طی آزمایشاتی که در پایگاه نیروی هوایی ادواردز انجام گرفت این رادار تعقیب عوارض زمینی در ارتفاع 200 پایی قابلیت اطمینان بالایی را از خود نشان داد.

در نوامبر 2002 شرکت ریتون قراردادی را برای ساخت و توسعه آنتن جدید باند Ku آرایه کاوش الکتریکی فعال برای رادار بمبم افکن B-2 جهت جلوگیری از تداخل با سیستم های ماهواره ای تجاری بعد از 2007 به امضا رسانیده است.نصب این آنتن جدید بر روی ناوگان B-2ها تا پایان سال 2010 تکمیل خواهد شد

ناوبری و ارتباطات

مجموعه ناوبری B-2 شامل سیستم ناوبری هوایی تاکتیکی (TACAN) TCN-250 ساخت راکول کالینز و سیستم فرود و آلات دقیق VIR-130A می باشد.تجهیزات ارتباطی نیز توسط شرکت راکول کالینز تامین شده است که شامل سیستم ارتباطات ماهواره ای رله استراتژیکی و تاکتیکی نظامی MILSTAR بوده بر روی هواپیماهای Block 30 نصب شده است.

موتور

بمب افکن ایتراتژیک B-2 توسط چهار موتور توربوفن جنرال الکتریک F118-GE-100 که در داخل بالها جای گرفته اند به پرواز در می آید.موتورها دارای سیستم کنترل دمای گازهای خروجی گزوز هستند که علائم گرمایی را به حداقل می رساند.این موتورها که دارای نیرویی معادل 77 کیلو نیوتن هستند پرواز زیر صوت بالا وتیک آف با وزن ناخالص هنگام برخاست 336500 پاوند را به سادگی امکان پذیر می سازند.مجرای سوخت گیری هوایی نیز که سوخت گیری در حین پرواز را برای این بمب افکن امکان پذیر می کند در خط وسط پشت کاکپیت روی بدنه قرار گرفته است.

بمب افکن پنهان کار F-117A «مهاجم شب»

هواپیمای جنگنده/تهاجمی پنهان کار F-117A معروف به Nighthawk توسط شرکت لاکهید مارتین به دنبال کار روی پروژه تکنولوژی Stealth بر پایه سلف خود هواپیمای نمایشگر فن آوری و آزمایشی Have Blue ساخته شد.این برنامه محرمانه تحت تدابیر شدید امنیتی از سال 1975 و پروژه ساخت و تکمیل خود هواپیمای F-117A نیز از سال 1978 آغاز شده و اولین پرواز آن در سال 1981 انجام گرفت که البته وجود چنین هواپیمایی تا یال 1988 توسط مقامات انکار می شد.Nighthawk نخستین هواپیمای عملیاتی پنهان کار جهان است که در سال 1982 اولین فروند آن تحویل شده و نیروی نیروی هوایی ایالات متحده آخرین(پنجاه و نهمین) فروند آن را در سال 1990 تحویل گرفت که از این هنوز 55 فروند عملیاتی هستند.ناگفته نماند 5 فروند F-117 نیز متعلق به خود شرکت لاکهید مارتین بوده که در مراحل آزمایش و پرواز های اولیه از آنها استفاده می شد.هواپیمای F-117A که معروف به Frisbee و Wobblin Goblinمی باشدبرای نفوذ به محیط های متراکم تهدیدهای دشمن و حمله دقیق به اهداف پر ارزش طراحی و ساخته شده است.قابل ذکر است این هواپیما در جنگ های پاناما،عملیات طوفان صحرا،کوزوو و عملیات اخیر تهاجم به عراق نقش مهم و اساسی داشت.nighthawkبه طور پایه در ماموریت های شبانه مورد استفاده قرار می گیرد هر چند یک فروند F-117 با پوشش خاکستری توسط نیروی هوایی ایالات متحده برای انجام ماموریت در طول روز نیز در حال آزمایش و ارزیابی است.در ژانویه 2004 یک فروند F-117 یک بمب 2000 پاوندی JDAM (مهمات تهاجم مستقیم مشترک)را به طور موفقیت آمیزی رها کرد.یکپارچه سازیJDAMو دیگر تسلیحات هدایت شونده دقیق با F-117 بر طبق برنامه ی ارتقا نرم افزاری Block II در حال انجام می باشد و برای دست یابی به توانایی عملیات اولیه IOC از اواسط سال 2006 برنامه ریزی شده است.

F-117 در حال تاکسی برای take off

طراحی

طرح سطوح و لبه های این هواپیما به شکلی است که تشعشات راداری دشمن را به صورت سیگنال های با پرتو باریک به دور از جستجوگر های راداری دشمن بازتاب می کند.قابل ذکر است تمام درها و پانل مجراهای روی هواپیما دارای لبه هایی به شکل دندانه های اره ای هستند تا به طور خاصی تشعشعات راداری را بازتاب کنند.F-117A به طور عمده از آلومینیم ساخته شده است که در بعضی از نواحی موتور و سیستم اگزوز تیتانیم مورد استفاده قرار گرفته.سطح بیرونی هواپیما نیز توسط مواد جاذب امواج راداری (RAM)پوشش داده شده است.قابل ذکر است مقطع راداری این هواپیما بین 10 تا 100 سانتیمتر مربع تخمین زده می شود.

F-117A دارای چهار Eleron (شهپر به اضافه سکان افقی متحرک) در بخش داخلی و بیرونی لبه فرار بال است. دم V شکل نیز که برای کنترل Yaw مورد استفاده قرار می گیرد،دم پرنده نامیده می شود یعنی کل سطح،بعنوان سطح کنترل عمل می کند.قابل ذکر است  Eleronها به عنوان فلاپ جهت کاهش ریت تقرب برای فرود مورد استفاده قرار نمی گیرند بنابراین سرعت فرود F-117A بالا و در حدود 190 مایل بر ساعت است که به کاربرده شدن چتر ترمز را اجتناب ناپذیر می سازد.

کاکپیت

کاکپیت F-117A مجهز به نمایشگر سر بالای ساخت کایزر الکترونیکس و یک مونیتور ویدیویی بزرگ بوده که این مونیتور تصاویر فرو سرخ دریافت شده توسط حساسه های داخلی هواپیما را نمایش می دهد.

کاکپیت این هواپیما مجهز به نمایشگرتمام رنگی نقشه متحرک ساخته شده توسط شرکت هریسون بوده و سیستم پرواز با سیم آن نیز توسط کمپانی بریتیش ایرواسپیس سیستمز تامین شده است.

تسلیحات

این هواپیما توانایی حمل و رها سازی و یا شلیک انواع مهمات تاکتیکی جنگنده ها در محفظه تسلیحات داخلی خود را داراست که شامل بمب های هدایت شونده ارتفاع پایین BLU-109B،بمب های هدایت شونده لیزریGBU-10،GBU-12وGBU-27 (خانواده paveway)و موشک های هوا به سطح AGM-65 ماوریک و AGM-88 هارم است.البته باید به این لیست انواع بمب های سقوطی و غیر هدایت شونده و انواع مهمات مدرن که جدیدا در حال یکپارچه سازی می باشند را نیز اضافه کرد.

حساسه ها

به منظور پنهان ماندن از دید دشمن و پرواز Stealth هواپیمای F-117A برای ناوبری و هدف یابی متکی به رادار خود نیست.جهت ناو بری و هدف گیری تسلیحات هواپیما مجهز به یک جلونگر فرو سرخ FLIR و یک پایین نگر فرو سرخ DLIR به همراه یک نشانه گذار لیزری بوده که توسط کمپانی ریتون ساخته شده است.این هواپیما مجهز به یک سیستم ناوبری اینرسیایی ساخت هانی ول است.

F-117A دارای لوله های چند کاناله ی پیتواستاتیک نصب شده در دماغه بوده و روزنه های چند گانه در طول لوله ها نیز اختلاف فشار را مشخص می نماید. کامپیوتر کنترل پرواز با مقایسه این اطلاعات،داده های پروازی هواپیما را نمایش می دهد.

مدیریت پرواز

قبل از پرواز،داده های ماموریت به کامپیوتر کنترل عملیات IBMAP-102 وارد و با کنترل پروازی و ناوبری یکپارچه شده تادر نهایت سیستم مدیریت پرواز تمام خدکاری را ارائه دهد.

بعد از بر خاستن،خلبان می تواند تا زمان رسیدن به برد چشمی اولین هدف ماموریت،ادامه پرواز را به کامپیوتر کنترل عملیات واگذار کند.سپس خلبان در زمان رها سازی تسلیحات کنترل هواپیما را در دست می گیرد.

F-117A مجهز به سیستم تشخیص و نشانه گذار فروسرخ(IRADS)بوده که با سیستم رها سازی تسلیحات یکپارچه شده است.

قابل ذکر است خلبان تصویر هدف را از طریق نمایشگر سر بالای خود ابتدا از FLIR و سپس از DLIR دریافت می کند.رها سازی تسلیحات و برخورد آن با هدف نیز توسط دوربین ویدیویی نصب شده در داخل هواپیما ضبط می شود که ارزیابی بدون تاخیر خسارت وارده به هدف را به انجام می رساند.

موتورها

F-117A مجهز به دو موتور توربرفن با نسبت کنار گذر کم جنرال الکتریک F404-GE-F1D2 می باشد.ناگفته نماند ورودی های هوای موتور مستطیلی شکل این هواپیما که در طرفین بدنه قرار گرفته اند بوسیله یک شبکه فلزی پوشیده شده اند که این شبکه فلزی نیز به نوبه خود توسط مواد جاذب امواج رادار (RAM)پوشش داده شده اند.

سازه عریض و پهن قسمت اگزوز موتور،آشکار شدن فروسرخ و راداری هواپیما را به طور قابل ملاحظه ای کاهش داده و دو سکان دم نیز به میزان کمی به سمت بیرون متمایل می شوند تا به عنوان مانعی برای جلوگیری از بازگشت امواج راداری و فروسرخ از قسمت اگزوز موتور باشند.

پرواز پرنده مرگ 

همناطور که گفته شد هواپیمای تک سرنشینه ی F-117A اولین هواپیمای کم پیدای عملیاتی جهان می باشد که طراحی بی نظیر آن توانایی های رزمی استثنایی را در بر دارد.این پرنده که تقریبا هه اندازه جنگنده F-15 بوده دارای سیستم چهارگانه سازی شده جایگزین پرواز با سیم بوده و قابلیت سوخت گیری هوایی آن نیز قدرت بازدارندگی آن را در سراسر جهان قابل دسترس می کند.

آمار تعمیر و نگهداری این هواپیما پیشرفته قابل مقایسه با جنگنده های تاکتیکی هم رده از نظر پیچیدگی سیستمها می باشد.نیروی هوایی آمریکا نیز همواره در حال بهینه سازی خصوصا یکپارچه سازی نرم افزاری و سخت افزاری تسلیحات جدید با این هواپیما است.

البته ناگفته نماند به احتمال قوی از سال 2018 نیروی هوایی به تدریج این هواپیمای پیچیده را بازنشسته خواهد کرد.

F-117 نوع دو سرنشینه ندارد بنابراین اسکادرن های عملیاتی معمولا از خلبانان با تجربه نیروی هوایی برای به پرواز در آوردن این پرنده پیچیده استفاده می کنند.قابل ذکر است که فقط دو اسکادران عملیاتی 8th FS Black Sheep و 9th FS Flying Knights و یک اسکادران آموزشی 7th CTS Screamn Demons هواپیمای F-117 را در اختیار دارند.

ماموریت های F-117A
 

F-117A اولین ماموریت جنگی خود را در دسامبر سال 1989 طی عملیات just cause در پاناما به انجام رسانید.این هواپیما طی عملیات طوفان صحرا در ژانویه و فوریه سال 1991 مستحکم ترین و غیر قابل نفوذ ترین اهداف را در عراق مورد حمله قرار داد و تنها جنگنده نیروی متحد بود که اجازه پرواز بر فراز شهر بغداد و حمله به اهداف داخل محدوده آن را داشت.هرچند که فقط 36 فروند از این هواپیما در عملیات طوفان صحرا شرکت داشتند که حدود 5/2 درصد از 1900 جنگنده و بمب افکن نیروی متحد را شامل می شد،در روز اول یک سوم از بمب باران های انجام شده توسط F-117ها انجام گرفته بود.علاوه بر این F-117A در عملیات نیروهای ناتو در کوزوو و هنگام سرنگونی رژیم صدام نیز شرکت گسترده داشت که قابل ذکر است که یک فروند F-117A نیز بر فراز صربستان در طول عملیات نیروهای ناتو ساقط شد.
 

انهدام F-117A بر فراز صربستان

سرهنگ زولتان دانی از فرماندهان دفاع موشکی یوگوسلاوی جرو افرادی بود که یکی از مهم ترین هواپیما های نیروی هوایی ایالات متحده را منهدم کرد.این ضربه درست در زمانی بر پیکره نیروی هوایی وارد شد که خلبانان آن سرمستانه با کمال اعتماد به نفس در حال بمب باران شهر های صربستان بودند.

کارشناسان نظامی معتقد اند که ترکیبی از تاکتیک های هواشمند،یادگیری سریع و فاکتور شانس در انهدام F-117A بر فراز صربستان نقش داشته اند.

F-117ها از پایگاه هوایی آویانو در ایتالیا برخاسته بودند و معمولا ماموریت های خود را در ارتفاع متوسط بین پانزده هزار و بیست هزار پا به انجام می رساندند که توانایی رهایی دقیق بمب ها را به خلبان می داد،در حالی که مصونیت قابل قبولی در برابر اکثر تهدیدات دفاعی دشمن را نیز داشتند.

در شب چهارم عملیات،حوالی ساعت 9 شب F-117 به شماره 806 با لقب Something Wicked در حال بازگشت به پایگاه خود بعد به انجام رسانیدن ماموریت بر فراز بلگراد بود که بدون هیچ هشداری مورد اصابت یک موشک SA-3 شد که با سرعت سه برابر سرعت صوت در چند پایی F-117 منفجر شده و ترکش های آن این هواپیما را تبدیل به وسیله ای غیر قابل کنترل ساختند. این موشک توسط شبکه رادارهای مستقل صربها هدایت می شده است.سر جنگی 130 پاوندی این موشک طوری طراحی شده است که از فاصله 20 پایی به هدف منفجر شده در نتیجه سر جنگی ترکش شونده آن بیشترین آسیب را به هدف می رساند.بعد از برخورد ،خلبان هواپیما که پرنده خود را در حال شیرجه به سمت زمین می دید به سختی بر نیروی گرانش پنج برابر وزن خود غلبه کرده و موفق به کشیدن اهرم پرتاب کننده صندلی شد.موشک زمین به هوای SA-3 که این F-117 را منهدم کرد محتملا در وضعیت کلاسیک و شناخته شده ای به سمت هدف خود شلیک نشده بود به طوری که کاربران آن به رادارهای محلی اتکا کرده بودند تا رادار زمینی موشک آسیبی از طرف موشک های ضد تشعشع راداری نبیند.رادارهای محلی از تمام نقاط صربستان و به احتمال قوی از بوسنی و مونته نگرو شروع به جمع آوری اطلاعات از این هواپیمای کم پیدا کرده و آن را به کاربران موشک SA-3 که از بلگراد شلیک شده بود منتقل کردند.علی رغم علائم راداری بسیار کم و دقتی که در مسیر پروازی این هواپیما برای مصون ماندن از رادارهای دشمن به عمل می آمد در مراحل خاصی به طور مثال در حین گردش در ارتفاع پایین و همچنین باز کردن در محفظه تسلیحات برای شلیک،رادرهای دشمن بازتاب تقریبا پر انرژی از هواپیما دریافت می کنند که در این زمان هواپیمای پنهان کار قابل دیدن در صفحه رادار می شود.البته این که بازتاب راداری به اندازه کافی انرژی داشته باشد که بتوان موشک را بر روی آن قفل کرد مسئله دیگری از قابل رویت شدن آن توسط رادارها می باشد.بیشتر کارشناسان نظامی بر اینامر معتقداند که جاسوسان به هوا برخاستن هواپیمای F-117 را از پایگاه آویانو مشاهده و فاصله زمانی پرواز از فراز دریای آدریاتیک و رسیدن به بلگراد را محاسبه کرده و در اختیار کاربران رادارهای خودی قرار داده اند.

رادارهای محلی نیز حداقل در زمانی که هواپیما از نزدیکی آنها عبور می کرده مسیر پروازی آن را مشخص می کردند.در لحظه رها کردن بمب که آسیب پذیر ترین زمان ماموریت این هواپیما می باشد نیز رادارخود میشک بر روی هواپیما قفل کرده و چند موشک را به طور همزمان به طرف آن شلیک کردند.در زمان منهدم شدن F-117 دیگر هواپیماهای نیروهای متحدین که بر فراز بلگراد در حال بمب باران اهداف خود بودند تعدادی موشک زمین به هوا را مشاهده کردند که بدون هدایت راداری و به صورت کور به طرف آنها شلیک می شده اند.علی رغم پایین بودن احتمال برخورد موشک در چنین حالتی،تاکتیک صربها هدایت تعداد زیادی موشک به طرف یک هدف با کمترین یا عدم و جود داده های راداری برای هدایت آن بوده است که حداقل در این مورد بسیار موفق به نظر می رسد.

ناگفته نماند خلبان هواپیمای ساقط شده، هفت ساعت بعد از بیرون پریدن از هواپیما توسط نیروهای کماندویی نجات یافته ابتدا به بوسنی و سپس به ایتالیا و به پایگاه موقت خود بازگشت.

مشخصات فنی F-117A

خدمه  1 نفر

تعداد تولید USAF 59 فروند

طول 19/4 m

ارتفاع 9/3 m

دهنه بال 2/13 m

وزن  23625kg

زاویه پسگرایی بالهای دلتا شکل 30minutes° 67

موتورها

نوع x GE F404  2بدون پس سوز

عملکرد

سرعت    High subsonic

برد  با سوخت گیری نامحدود

تسلیحات

تسلیحات درون محفظه  بمب هدایت شونده لیزری ارتفاع پایین BLU-109B ،بمب های                                                 هدایت شونده لیزری GBU-10 وGBU-12وGBU-27و موشکهای

  هوا به سطح ماوریک و هارم و انواع بمبهای سقوط آزاد                                          

22  رپتور هواپیمای جنگنده ی پیشرفته

هواپیمای جنگنده ی پیشرفته ی F/A-22 به منظور خدمت در USAF از سال 2005 شروع به توسعه یافت.نیروی هوایی آمریکا به هواپیمایی برای جایگزینی F-15 نیاز داشتکه دارای چابکی,پنهان کاری و برد باشد.در سال 1990 لاکهید مارتین به همراه تیمهایی از بویینگ و جنرال داینامیک نمونه اولیه این هواپیما را ساختند و به پرواز در آوردند که YF-22 نامیده شد.در آوریل سال 1997 از اولین F-22 پرده برداری شد که به آن لقب رپتور را دادند.در سپتامبر 2002 نیروی هوایی آمریکا تصمیم گرفت که هواپیما را دوباره نام گذاری کند که F/A-22 نامیده شد که مانند نبردهای هوایی در نبرهای هوا به زمین نیز توانایی هایی داشت.

اولین تست ها و ارزیابی ها در آوریل 2004 شروع و در فوریه 2005 با موفقیت پایان یافت. F/A-22 در آوریل 2005 به صورت انبوه تولید و وارد شد و در دسامبر 2005 به اولین قابلیت های موثرش دست یافت.نیروی هوایی آمریکا تقریبا به 381 F/A-22  نیاز داشت ولی بودجه برای بیش از 180 فروند ممکن است نباشد.اولین اسکادران F/A-22 در پایگاه هوایی Langley در ویرجینیا درست خواهد شد که عاقبت جایگزین F-15 eagle  می شوند.

در حین آزمایش های هوایی F/A-22 توانایی های خود را در پروازهای مافوق صوت بیش از 5/1 ماخ بدون استفاده از پس سوز نشان داد.

لاکهید مارتین طرح پیشنهادی هواپیمای جنگنده-بمب افکن F-22 که FB-22 بود را ارائه کرد که دارای بالهای

دلتا شکل بلندتر وبرد بیشتر خواهد بود.همچنین قابلیتهایی در حمل سلاح های بیرون هواپیما تا حداکثر 4500 kg و سلاح های داخل هواپیما تا حداکثر15000 kg را خواهد داشت.

طراحی

ساختمان F/A-22 از %39 تیتانیم,%24 کامپوزیت,%16 آلومینیمو%1از مواد قابل ارتجاع ونرمش در اثر حرارت در بالها ساخته شده است.ازتیتانیم به خاطر نسبت نیرو به وزن قابل تحمل بالای آن در نقاطی که فشار بحرانی است استفاده شده که شامل بعضی از لبه ها می شود.همچنین برای این که مقاومت بالایی در برابر گرما دارد در نقاطی که زود داغ می شوند به کار رفته است.مواد کامپوزیتی فیبر کربن در سازه ی بدنه،درها،نقاط اتصال بال ها به بدنه و برای ساختار ساندویچی و لانه زنبوری پوسته ی پنل ها استفاده شده است

کاکپیت

کاکپیت F/A-22 با سامانه کنترل هوتاس(HOTAS)یکپارچه شده.کاکپیت این هواپیما دارای 6 نمایشگر کریستال مایع رنگی می باشد.نمایشگرهای چند منظوره ی ساخت Kaiser Electronicsنقشه ای از وضعیت های هوایی و زمینی شامل تهدیدهای یکسان و تهدید های فوری(خطرناک)و اطلاعات ردگیری را در اختیار خلبان می گذارد.

دو نمایشگر از شش نمایشگر این هواپیما ارتباطات،ناوبری و تشخیص هویت اجسام پرنده و اطلاعات پرواز را نمایش می دهد.سه نمایشگر ثانویه تهدیدات زمینی و هوایی،مدیریت تسلیحات و اطلاعات مربوط به تهدیدات هوایی را نمایش می دهند

نمایشگر سر بالا ساخت  BAE سیستمز وضعیت اهداف،وضعیت تسلیحات،محدوده تسلیحات و علامت هدف گیری را نمایش می دهد.یک دوربین ویدیویی داده های روی HUD را برای تجزیه و تحلیل ماموریت ضبط می کند.

تسلیحات

گونه ای از توپهای M61A2 ولکان به صورت داخلی در بالی ورودی هوای سمت راست نصب شده است.سامانه ی کنترل مهمات بدون لینک ساخت جنرال داینامیکز به میزان 480 دور مهمات 20mm را نگه می دارد واسلحه را در گردش 100 دور بر ثانیه نگه می دارد.

F/A-22داری چهار نقطه ی سخت شده بر روی بالهایش می باشد که هر یک قادر به حمل 2270 کیلوگرم محموله می باشد که می توانند موشک AIM-120 آمرام یا مخازن سوخت خارجی را حمل کند.رپتور دارای سه پایلون داخلی برای حمل تسلیحات می باشد.پایلون اصلی تسلیحات می تواند شش موشک آمرام AIM-120 یا دو موشک آمرام و دو بمب 1000 پاوندی تهاجم مشترک GBU-32 حمل کند.صندلی پرتاب شونده عمودی LAU-142 آول به وسیله ی مدیریت کامپیوتر کنترل می شود.موشک هوا به هوای آمرام یک موشک با برد کوتاه تا متوسط راداری شلیک کن و فراموش کن با قابلیت انجام عملیات در تمام شرایط هوایی است که بردی معادل 50 ناتیکال مایل دارد.پایلون های کناری هواپیما هر کدام می توانند یک AIM-9M یا AIM-9X سایدواندر ساخت ریتون و لاکهید مارتین را در هر وضعیتی حمل کنند.

راهنمای GPS و بمب های با قطر کم بوئینگ(SDB) یکپارچه شده اند در F/A-22.F-22می تواندبیش از 8 SDB را حمل کند.

رادار

رادار AN/APG-77 برای هواپیمای F/A-22 توسعه یافته است به وسیله ی سنسورهای الکترونیکی و سامانه های تقسیم بندی شرکت نورث روپ گرومن و سیستم الکترونیکی ریتون.این رادار از یک آنتن آرایه پرداز الکترونیکی متشکل از 2000 قطعه فرستنده/گیرنده استفاده می کند که موجب چالاکی و کاهش تداخل فرکانسی و پهنای باند بالای رادار می شود.

اقدامات تدافعی

سامانه های جنگ الکترونیک این هواپیما شامل این موارد است.یک رادار دریفت کننده هشدار،یک سمانه از شرکت BAE و سیستم جنگ الکترونیک و اطلاعات(IEWS)و ردیابی که موشک شلیک شده را نشان میدهد.

سیستم های ناوبری و ارتباطی 

یک (JTIDS) و یک سیستم مشخص کننده دوست از دشمن (IFF).بوئینگ مسئول ماموریت نرم افزاری و دستگاه های ارتباط صدا در هواپیما است.این هواپیما دارای یک منبع ژیروسکوپی لیزری داخلی با نام LTN-100G ساخت نورث روپ گرومن می باشد و همچنین GPS و یک سیستم برای فرود به وسیله امواج کوتاه است.

موتور

نیروی رانش F/A-22 به وسیله ی دو موتور F-119-100 ساخت پرت و ویتنی (pratt & whitney)تامین می شود.این موتور توربوفن که قابلیت پس سوز کردن را نیز داراست قدرتی معادل 156KN را تامین می کند.F-199-100 اولین موتور هواپیمای جنگنده ای اشت که به تیغه های پهن میان تهی که در اول صفحه ی پره نصب شده اند مجهز شده است.مقدار نیروی رانش به وسیله ی سامانه کنترل بردار رانش دو محوره ی همیلتون کنترل می شود.این سامانه با کامپیوتر های کنترل پرواز در شرکت BAE سیستمز یکپارچه شده است.

مشخصات فنی F/A-22

ابعاد

طول بال 44 پا و 6 اینچ

طول 62 پا و 1 اینچ

ارتفاع  16 پا و 5 اینچ

موتور دو موتور F-119-100 ساخت پرت و ویتنی

نیروی موتور 156KN

بیشترین سرعت  بالاتر از مافوق صوت

تسلیحات   توپ M61A2 ولکان

 AIM-9m سایدواندر

  AIM-120 آمرام

 و تسلیحات دیگر