هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد A-50 

هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد(AWACS) A-50 توسط مجموعه تحقیقات و مهندسی کمپانی بریف(Beriev) واقع در شهر تانگروگ(Tangrog) استان روستوف(Rostov) تسعه و تولید شده است .هواپیمای A-50 از روی هواپیمای باربری نظامی ایلیوشین IL-76MD (ساخت مجموعههوانوردی کمپانی ایلیوشین واقع در مسکو) توسعه و ساخته شده است .

A-50 در غرب با کد ناتوی Mainstay شناخته می شود. برای هواپیماهای بریف معولا از نام گذاری  روسی Be- (با شماره های مختلف) استفاده می شود، ولی در هر صورت هواپیمای A-50 شناسه مشهور A- را-که کمپانی بریف برای نمونه ای اولیه آزمایشی هواپیماهایش در نظر گرفته- پس از تولیدش نیز حفظ کرد. A-50 از سال 1984 وارد خدمت در نیروی هوایی روسیه شد و گمان می رود که 16 فروند از این هواپیما در خدمت این نیرو باشد . جدیدترین گونه این هواپیما، A-50U، در سال 1995 به نمایش گذاشته شد.

هواپیمای A-50 برای کشف و شناسایی اشیاء پرنده ، تشخیص دسته پروازی آنها و اطلاعات مربوط به مسیر پروازی آنها و انتقال این اطلاعات به پست های فرماندهی در نظر گرفته شده است ؛ همچنین این هواپیما می تواند به عنوان یک مرکز کنترل و فرماندهی در هدایت جنگنده/رهگیرها و هواپیماهای تاکتیکی به مناطق رزمی -برای حمله به اهداف زمینی در ارتفاع پایین- عمل می کند. وظیفه A-50 با نمونه مشابه آمریکای خود –یعنی هواپیمای هشدار زودهنام بویینگ E-3 قابل مقایسه است .

نیروی هوایی هند A-50/IL76 را به عنوان پایه ای برای نصب سامانه AEW (airborn Early Warning) فالکن -که برای خرید از صنایع هوافضای اسراییل (IAI) برنامه ریزی شده- در نظر گرفته است ؛ بر اساس این قرارداد که در مارس 2004 بسته شد، صنایع التا (Elta) اسراییل موظف به به تامین سامانه های AEW برای هند شده و اولین هواپیمای IL-76 با سامانه AEW اسرایلی نصب شده بر روی آن در سال 2006  میلادی به نیروی هوایی هند تحویل داده شد. صنایع هوای هند (IAI) هواپیماها را که به عنوان پایه ای برای رادار اسراییل به کار گرفته خواهند شد را از کمپانی ایلیوشین و TAPC خریداری خواهد کرد. همچنین طبق گزارش ها، چین، 4 فروند هواپیمای A-50/A-50M/A-50U را به روسیه سفارش داده است .

عملکرد پرواز

A-50 ماموریت های گشتی را در ارتفاع 5000 تا 10000 متری به انجام می رساند. حداثر ارتفاع عملیاتی قابل پرواز A-50، 10 کیلومتر می باشد. بیشینه برد A-50 5000 کیلومتر و مداومت پروازی آن 7 ساعت و 40 دقیقه است. در برد 2000 کیلومتر A-50 می تواند به مدت 1 ساعت و 25 دقیقه در مسیر گشتی بماند.

A-50  دارای 15 خدمه می باشد که شامل 5 خدمه پرواز و 10 خدمه ماموریت می باشد .

رادار

سامانه هشدار راداری و هدایت هواپیمای A-50U از نو اشنل-ام (Schnel-M) است که ساخت کمپانی وگا (Vega) می باشد؛ این سامانه شامل موارد زیر می شود :

- ایستگاه راداری

- سامانه پرسش ساز و پاسخ دهنده و سامانه انتقال سیگنال

- مجموعه کامپیوتر دیجیتال

- تجهیزات تشخیس دوست از دشمن (IFF)

- سامانه رمز کننده ارتباط

- تجهیزات کد/تلمتری

- و تجهیزات سفارشی به انتخاب خریدار

سامانه راداری و هدایتی این هواپیما ظرفیت آن دارد که به صورت همزمان50 تا 60 هواپیما را ردیابی کند و 10 تا 12 هواپیما را هدایت کند .

اقدامات متقابل

هواپیمای A-50 با سامانه خوددفاعگر برای پرواز در مسیر بر فراز مناطق گشتی یکپارچه شده است. سامانه خوددفاعگر ، از دفاع از هواپیما ، در برابر جنگ افزارهای هدایت پذیر و هدایت ناپذیر جنگنده های دشمن از جلو، عقب و اطراف اطمینان حاصل می کند. سامانه خوددفاگر شامل یک سیستم اقدامات متقابل می شود .

A-50 همچنین می تواند با هدایت جنگنده های خودی، در مقابل هواپیماهای دشمن از خود دفاع کند.

سامانه های الکترونیکی و رادیویی این هواپیما در برابر اخلالگری های دشمن مقاوم هستند و از ملکرد رزمی خوبی در محیط های مملو ار اقدامات متقابل الکترونیکی برخوردار است.

کنترل پرواز

A-50 با سامانه کنترل پرواز و ناوبری NPK-T یکپارچه شده است که از آن برای اطمینان حاصل کردن از ناوبری هوایی برای انجام عملیات در تمامی مراحل پرواز، تمامی شرایط آب و هوایی، روز و شب و در هر شرایط جغرافیایی استفاده می شود. این سامانه همچنین داده های کنترل پرواز و ناوبری را تامین می کند که این اطلاعات برای تجهیزات و سامانه های مخصوص ماموریت در نظر گرفته شده است .

برخی خصوصیات A-50 :

خدمه

خدمه پرواز ..................................................................5

خدمه عملیات.................................................................10

وزن

بیشینه وزن برخاست.........................................................190000Kg

وزن سوخت...................................................................64820Kg

بیشینه وزن به هنگام نشست..................................................151500Kg

موتور

تعداد و نوع موتورها..........................................................4 موتور از نوع D-30KP

نیروی رانش به هنگام برخاست..............................................4 در 12300 Kgf

عملکرد

سقف پرواز عملیاتی...........................................................10200 متر

بیشینه برد.......................................................................5000 کیلومتر

مداومت پرواز..................................................................7.7 ساعت

محدوده فشار جی قابل تحمل..................................................2 g

سرعت گشت زنی..............................................................600 Km/h

مداومت گشت رنی در برد 2000 کیلومتر..................................1.4 ساعت

ارتفاع گشت زنی...............................................................5000 تا 10000 متر

تعداد هدف های ردیابی شده به صورت همزمان............................50 تا 60

تعداد هواپیماهایی که به صورت همزمان می توانند هدایت شوند..........10 تا 12

فاصله ردیابی جنگنده های با سطح مقط راداری 3متر مربع...............220 تا 240 کیلومتر

ارتباطات

برد از کانال hf.................................................................2000 کیلومتر

برد از کانال Uhf...............................................................400 کیلومتر

برد از لینک رادیویی باند پهن.................................................400 کیلومتر

برد از لینک رادیویی ماهواره ای.............................................به اندازه محدوده قابل پوشش ماهواره

رادار.............................................................................امواج باند سانتی متری

امکانات پایگاهی............................................................باند پرواز بتونی-آسفالتی

بمب افکن پنهان کار B-2 Spirit «فرشته مرگ»

شرکت نورث روپ گرومن بعنوان پیمانکار اصلی پیشرفته ترین و پیچیده ترین هواپیمای تاریخ هوانوردی یعنی بمب افکن پنهان کار B-2 spirit شناخته می شد.این پرنده مرگبار اکنون در خدمت نیروی هوایی ایالات متحده است.قابل ذکر است که B-2 بعنوان یک بمب افکن کم پیدا،استراتژیک و دوربرد توانایی نفوذ به سپرهای پیچیده و متراکم را دارد.این هواپیمای بمب افکن قابلیت حمله در تمامی ارتفاعات تا پنجاه هزار پا را با برد بدون سوخت گیری بیش از 6000 ناتیکال مایل(حدود یازده هزار کیلومتر)و با انجام یک سوخت گیری هوایی تا بیش از 1000 ناتیکال مایل (حدود هجده هزار کیلومتر)داشته که به این هواپیما امکان پرواز به هر نقطه از جهان را در ظرف چند ساعت می دهد.شکل خاص B-2 به دلیل طراحی بی نظیر بال پرنده (Flying wing)آن است.لبه حمله بالهای این هواپیما دارای زاویه 33 درجه و لبه فرار نیز به شکل W دو تایی است.

این بمب افکن در تشکیلات نورث روپ گرومن واقع در پیکو ریورا و پالم دیل کالیفرنیا ساخته شده است.بیست و یک فروند از این هواپیما ها به پایگاه هوایی وایت مان در میسوری تحویل داده شده اند که اولین آنها در دسامبر سال 1993 به سمت این پایگاه پرواز کرد.در سه سال اول خدمت،B-2های عملیاتی به میزان قابل اطمینانی در حدود 90 درصد به ازای هر سورتی پرواز دست یافتند.یک ارزیابی که توسط نیروی هوایی منتشر شد نشان می دهد که دو فروند بمب افکن B-2 مسلح به تسلیحات دقیق می توانند کار 75 هواپیمای نظامی متعارف را به راحتی انجام دهند.

ناگفته نماند یک سیستم جدید آشیانه قابل حمل برای این بمب افکن ساخته شده است که اجازه مستقر شده در مناطق نزدیک به منطقه درگیری در آن سوی مرزها را به B-2 می دهد.این آشیانه ها دارای 126 پا طول،250 پا عرض و 55 پا ارتفاع هستند.اولین این آشیانه ها در پایگاه دیگو گارسیا واقع در اقیانوس آرام بر افراشته شد.قبل از این که این آشیانه ها ساخته شوند B-2ها برای تعمیر و نگهداری ویژگی های کم پیدایی خود به پایگاه مادر یعنی پایگاه هوایی وایت مان باز می گشتند.

شرکت «نورث روپ گرومن»پوشش جاذب امواج راداری جدید را برای این هواپیما طراحی کرده است که به طور چشمگیری زمان تعمیر این هواپیما را کاهش می دهد.این ماده جدید که AHFM نامیده می شود توسط چهار روبات که به صورت مستقل کنترل می شوند بر روی هواپیما پاشیده می شود.بمب افکن های B-2 بعد از ده سال خدمت در دسامبر سال 2003 به توانایی کامل عملیاتی خود دست یافتند.

کاکپیت

کاکپیت این بمب افکن پیچیده دو خدمه را در خود جای می دهد و مجهز به سیستم آلات دقیق پروازی الکترونیکی (EFIS) رنگی متشکل از نه تیوب(نمایشگر)است که اطلاعات پروازی و موتور،داده های حساسه ها،سیستم های اویونیکی و وضعیت تسلیحات را نمایش می دهد.خلبان B-2 می تواند برای فعال کردن تجهیزات منتخب پروازی و ماموریتی مورد نیاز برای حالت های برخاست،رزمی و فرود فقط از یک کلید سه حالته استفاده کند.

تسلیحات

B-2 تمام تسلیحات خود را درون دو محفظه جنگ افزار داخلی جدا از هم که در وسط بدنه قرار گرفته اند حمل می نماید.این بمب افکن ظرفیت حمل چهل هزار پاوند تسلیحات شامل سلاح های متعارف و اتمی،مهمات هدایت شونده دقیق،بمب های سقوطی و سلاح های دریایی را دارد

هر کدام از محفظه های تسلیحات مجهز به یک پرتاب کننده چرخشی و دو آویز بمب هستند.

طی آزمایش های انجام شده B-2 به طور موفقیت آمیزی بمب های اتمی B-61 و B-83 و همچنین بمب های متعارف Mk-84 را از پرتاب کننده چرخشی و تسلیحات Mk-82 و CBU-87 را از آویزهای بمب خود رها کرد.B-2 همچنین توان حمل موشک کروز پیشرفته AGM-129 که یک موشک کروز استراتژیک با برد تخمینی 1500 مایل است،را دارد.

شانزده موشک هدایت شونده ماهواره ای مهمات حملات مستقیم مشترک(JDAM)نیز قابل حمل با این پرنده مرگ بار هستند.شرکت نورث روپ گرومن آویزهای بمب محفظه جنگ افزار این هواپیما را تبدیل به نوع هوشمند کرده است که تعداد JDAMهای قابل حمل را به 80 می رساند.B-2 همچنین توانایی حمل و شلیکتسلیحات دورایستای مشترک(JSOW)،موشک دورایستای هوا به زمین مشترک(JASSM)و همچنین پخش کننده جنگ افزار اصلاح شونده با باد(WCMD)را داراست.

سیستم رابط تسلیحات کلی(GWIS)بعنوان بخشی از بهسازی و ارتقای Block 30  بر روی این بمب افکن نصب شده است.

GWIS یک بسته نرم افزاری یکپارچه دیجیتالی است که امکان حمل ترکیب مختلفی از تسلیحات دورایستای و مهمات حملات مستقیم را در یک سورتی پرواز به B-2 داده و حمله به چهار هدف مختلف را در یک ماموریت انجام پذیر می سازد.

اقدامات متقابل

بمب افکن B-2 دریافت کننده هشدارهای راداری از لاکهید مارتین،سیستم کمک های تدافعی از نورث روپ گرومن و سیستم مدیریت تدافعی(DMS)AN/APR-50 را که آن نیز ساخت شرکت لاکهید مارتین است بعنوان سیستم های کار آمد پادکار در خود جای داده است. 

رادار

رادار پنهان کار اکتشافی AN/APQ-181 ساخت ریتون در باند J (باند ku)عمل کرده و یک رادار چند منظوره با حالت تعقیب عوارض زمینی می باشد.طی آزمایشاتی که در پایگاه نیروی هوایی ادواردز انجام گرفت این رادار تعقیب عوارض زمینی در ارتفاع 200 پایی قابلیت اطمینان بالایی را از خود نشان داد.

در نوامبر 2002 شرکت ریتون قراردادی را برای ساخت و توسعه آنتن جدید باند Ku آرایه کاوش الکتریکی فعال برای رادار بمبم افکن B-2 جهت جلوگیری از تداخل با سیستم های ماهواره ای تجاری بعد از 2007 به امضا رسانیده است.نصب این آنتن جدید بر روی ناوگان B-2ها تا پایان سال 2010 تکمیل خواهد شد

ناوبری و ارتباطات

مجموعه ناوبری B-2 شامل سیستم ناوبری هوایی تاکتیکی (TACAN) TCN-250 ساخت راکول کالینز و سیستم فرود و آلات دقیق VIR-130A می باشد.تجهیزات ارتباطی نیز توسط شرکت راکول کالینز تامین شده است که شامل سیستم ارتباطات ماهواره ای رله استراتژیکی و تاکتیکی نظامی MILSTAR بوده بر روی هواپیماهای Block 30 نصب شده است.

موتور

بمب افکن ایتراتژیک B-2 توسط چهار موتور توربوفن جنرال الکتریک F118-GE-100 که در داخل بالها جای گرفته اند به پرواز در می آید.موتورها دارای سیستم کنترل دمای گازهای خروجی گزوز هستند که علائم گرمایی را به حداقل می رساند.این موتورها که دارای نیرویی معادل 77 کیلو نیوتن هستند پرواز زیر صوت بالا وتیک آف با وزن ناخالص هنگام برخاست 336500 پاوند را به سادگی امکان پذیر می سازند.مجرای سوخت گیری هوایی نیز که سوخت گیری در حین پرواز را برای این بمب افکن امکان پذیر می کند در خط وسط پشت کاکپیت روی بدنه قرار گرفته است.

بمب افکن پنهان کار F-117A «مهاجم شب»

هواپیمای جنگنده/تهاجمی پنهان کار F-117A معروف به Nighthawk توسط شرکت لاکهید مارتین به دنبال کار روی پروژه تکنولوژی Stealth بر پایه سلف خود هواپیمای نمایشگر فن آوری و آزمایشی Have Blue ساخته شد.این برنامه محرمانه تحت تدابیر شدید امنیتی از سال 1975 و پروژه ساخت و تکمیل خود هواپیمای F-117A نیز از سال 1978 آغاز شده و اولین پرواز آن در سال 1981 انجام گرفت که البته وجود چنین هواپیمایی تا یال 1988 توسط مقامات انکار می شد.Nighthawk نخستین هواپیمای عملیاتی پنهان کار جهان است که در سال 1982 اولین فروند آن تحویل شده و نیروی نیروی هوایی ایالات متحده آخرین(پنجاه و نهمین) فروند آن را در سال 1990 تحویل گرفت که از این هنوز 55 فروند عملیاتی هستند.ناگفته نماند 5 فروند F-117 نیز متعلق به خود شرکت لاکهید مارتین بوده که در مراحل آزمایش و پرواز های اولیه از آنها استفاده می شد.هواپیمای F-117A که معروف به Frisbee و Wobblin Goblinمی باشدبرای نفوذ به محیط های متراکم تهدیدهای دشمن و حمله دقیق به اهداف پر ارزش طراحی و ساخته شده است.قابل ذکر است این هواپیما در جنگ های پاناما،عملیات طوفان صحرا،کوزوو و عملیات اخیر تهاجم به عراق نقش مهم و اساسی داشت.nighthawkبه طور پایه در ماموریت های شبانه مورد استفاده قرار می گیرد هر چند یک فروند F-117 با پوشش خاکستری توسط نیروی هوایی ایالات متحده برای انجام ماموریت در طول روز نیز در حال آزمایش و ارزیابی است.در ژانویه 2004 یک فروند F-117 یک بمب 2000 پاوندی JDAM (مهمات تهاجم مستقیم مشترک)را به طور موفقیت آمیزی رها کرد.یکپارچه سازیJDAMو دیگر تسلیحات هدایت شونده دقیق با F-117 بر طبق برنامه ی ارتقا نرم افزاری Block II در حال انجام می باشد و برای دست یابی به توانایی عملیات اولیه IOC از اواسط سال 2006 برنامه ریزی شده است.

F-117 در حال تاکسی برای take off

طراحی

طرح سطوح و لبه های این هواپیما به شکلی است که تشعشات راداری دشمن را به صورت سیگنال های با پرتو باریک به دور از جستجوگر های راداری دشمن بازتاب می کند.قابل ذکر است تمام درها و پانل مجراهای روی هواپیما دارای لبه هایی به شکل دندانه های اره ای هستند تا به طور خاصی تشعشعات راداری را بازتاب کنند.F-117A به طور عمده از آلومینیم ساخته شده است که در بعضی از نواحی موتور و سیستم اگزوز تیتانیم مورد استفاده قرار گرفته.سطح بیرونی هواپیما نیز توسط مواد جاذب امواج راداری (RAM)پوشش داده شده است.قابل ذکر است مقطع راداری این هواپیما بین 10 تا 100 سانتیمتر مربع تخمین زده می شود.

F-117A دارای چهار Eleron (شهپر به اضافه سکان افقی متحرک) در بخش داخلی و بیرونی لبه فرار بال است. دم V شکل نیز که برای کنترل Yaw مورد استفاده قرار می گیرد،دم پرنده نامیده می شود یعنی کل سطح،بعنوان سطح کنترل عمل می کند.قابل ذکر است  Eleronها به عنوان فلاپ جهت کاهش ریت تقرب برای فرود مورد استفاده قرار نمی گیرند بنابراین سرعت فرود F-117A بالا و در حدود 190 مایل بر ساعت است که به کاربرده شدن چتر ترمز را اجتناب ناپذیر می سازد.

کاکپیت

کاکپیت F-117A مجهز به نمایشگر سر بالای ساخت کایزر الکترونیکس و یک مونیتور ویدیویی بزرگ بوده که این مونیتور تصاویر فرو سرخ دریافت شده توسط حساسه های داخلی هواپیما را نمایش می دهد.

کاکپیت این هواپیما مجهز به نمایشگرتمام رنگی نقشه متحرک ساخته شده توسط شرکت هریسون بوده و سیستم پرواز با سیم آن نیز توسط کمپانی بریتیش ایرواسپیس سیستمز تامین شده است.

تسلیحات

این هواپیما توانایی حمل و رها سازی و یا شلیک انواع مهمات تاکتیکی جنگنده ها در محفظه تسلیحات داخلی خود را داراست که شامل بمب های هدایت شونده ارتفاع پایین BLU-109B،بمب های هدایت شونده لیزریGBU-10،GBU-12وGBU-27 (خانواده paveway)و موشک های هوا به سطح AGM-65 ماوریک و AGM-88 هارم است.البته باید به این لیست انواع بمب های سقوطی و غیر هدایت شونده و انواع مهمات مدرن که جدیدا در حال یکپارچه سازی می باشند را نیز اضافه کرد.

حساسه ها

به منظور پنهان ماندن از دید دشمن و پرواز Stealth هواپیمای F-117A برای ناوبری و هدف یابی متکی به رادار خود نیست.جهت ناو بری و هدف گیری تسلیحات هواپیما مجهز به یک جلونگر فرو سرخ FLIR و یک پایین نگر فرو سرخ DLIR به همراه یک نشانه گذار لیزری بوده که توسط کمپانی ریتون ساخته شده است.این هواپیما مجهز به یک سیستم ناوبری اینرسیایی ساخت هانی ول است.

F-117A دارای لوله های چند کاناله ی پیتواستاتیک نصب شده در دماغه بوده و روزنه های چند گانه در طول لوله ها نیز اختلاف فشار را مشخص می نماید. کامپیوتر کنترل پرواز با مقایسه این اطلاعات،داده های پروازی هواپیما را نمایش می دهد.

مدیریت پرواز

قبل از پرواز،داده های ماموریت به کامپیوتر کنترل عملیات IBMAP-102 وارد و با کنترل پروازی و ناوبری یکپارچه شده تادر نهایت سیستم مدیریت پرواز تمام خدکاری را ارائه دهد.

بعد از بر خاستن،خلبان می تواند تا زمان رسیدن به برد چشمی اولین هدف ماموریت،ادامه پرواز را به کامپیوتر کنترل عملیات واگذار کند.سپس خلبان در زمان رها سازی تسلیحات کنترل هواپیما را در دست می گیرد.

F-117A مجهز به سیستم تشخیص و نشانه گذار فروسرخ(IRADS)بوده که با سیستم رها سازی تسلیحات یکپارچه شده است.

قابل ذکر است خلبان تصویر هدف را از طریق نمایشگر سر بالای خود ابتدا از FLIR و سپس از DLIR دریافت می کند.رها سازی تسلیحات و برخورد آن با هدف نیز توسط دوربین ویدیویی نصب شده در داخل هواپیما ضبط می شود که ارزیابی بدون تاخیر خسارت وارده به هدف را به انجام می رساند.

موتورها

F-117A مجهز به دو موتور توربرفن با نسبت کنار گذر کم جنرال الکتریک F404-GE-F1D2 می باشد.ناگفته نماند ورودی های هوای موتور مستطیلی شکل این هواپیما که در طرفین بدنه قرار گرفته اند بوسیله یک شبکه فلزی پوشیده شده اند که این شبکه فلزی نیز به نوبه خود توسط مواد جاذب امواج رادار (RAM)پوشش داده شده اند.

سازه عریض و پهن قسمت اگزوز موتور،آشکار شدن فروسرخ و راداری هواپیما را به طور قابل ملاحظه ای کاهش داده و دو سکان دم نیز به میزان کمی به سمت بیرون متمایل می شوند تا به عنوان مانعی برای جلوگیری از بازگشت امواج راداری و فروسرخ از قسمت اگزوز موتور باشند.

پرواز پرنده مرگ 

همناطور که گفته شد هواپیمای تک سرنشینه ی F-117A اولین هواپیمای کم پیدای عملیاتی جهان می باشد که طراحی بی نظیر آن توانایی های رزمی استثنایی را در بر دارد.این پرنده که تقریبا هه اندازه جنگنده F-15 بوده دارای سیستم چهارگانه سازی شده جایگزین پرواز با سیم بوده و قابلیت سوخت گیری هوایی آن نیز قدرت بازدارندگی آن را در سراسر جهان قابل دسترس می کند.

آمار تعمیر و نگهداری این هواپیما پیشرفته قابل مقایسه با جنگنده های تاکتیکی هم رده از نظر پیچیدگی سیستمها می باشد.نیروی هوایی آمریکا نیز همواره در حال بهینه سازی خصوصا یکپارچه سازی نرم افزاری و سخت افزاری تسلیحات جدید با این هواپیما است.

البته ناگفته نماند به احتمال قوی از سال 2018 نیروی هوایی به تدریج این هواپیمای پیچیده را بازنشسته خواهد کرد.

F-117 نوع دو سرنشینه ندارد بنابراین اسکادرن های عملیاتی معمولا از خلبانان با تجربه نیروی هوایی برای به پرواز در آوردن این پرنده پیچیده استفاده می کنند.قابل ذکر است که فقط دو اسکادران عملیاتی 8th FS Black Sheep و 9th FS Flying Knights و یک اسکادران آموزشی 7th CTS Screamn Demons هواپیمای F-117 را در اختیار دارند.

ماموریت های F-117A
 

F-117A اولین ماموریت جنگی خود را در دسامبر سال 1989 طی عملیات just cause در پاناما به انجام رسانید.این هواپیما طی عملیات طوفان صحرا در ژانویه و فوریه سال 1991 مستحکم ترین و غیر قابل نفوذ ترین اهداف را در عراق مورد حمله قرار داد و تنها جنگنده نیروی متحد بود که اجازه پرواز بر فراز شهر بغداد و حمله به اهداف داخل محدوده آن را داشت.هرچند که فقط 36 فروند از این هواپیما در عملیات طوفان صحرا شرکت داشتند که حدود 5/2 درصد از 1900 جنگنده و بمب افکن نیروی متحد را شامل می شد،در روز اول یک سوم از بمب باران های انجام شده توسط F-117ها انجام گرفته بود.علاوه بر این F-117A در عملیات نیروهای ناتو در کوزوو و هنگام سرنگونی رژیم صدام نیز شرکت گسترده داشت که قابل ذکر است که یک فروند F-117A نیز بر فراز صربستان در طول عملیات نیروهای ناتو ساقط شد.
 

انهدام F-117A بر فراز صربستان

سرهنگ زولتان دانی از فرماندهان دفاع موشکی یوگوسلاوی جرو افرادی بود که یکی از مهم ترین هواپیما های نیروی هوایی ایالات متحده را منهدم کرد.این ضربه درست در زمانی بر پیکره نیروی هوایی وارد شد که خلبانان آن سرمستانه با کمال اعتماد به نفس در حال بمب باران شهر های صربستان بودند.

کارشناسان نظامی معتقد اند که ترکیبی از تاکتیک های هواشمند،یادگیری سریع و فاکتور شانس در انهدام F-117A بر فراز صربستان نقش داشته اند.

F-117ها از پایگاه هوایی آویانو در ایتالیا برخاسته بودند و معمولا ماموریت های خود را در ارتفاع متوسط بین پانزده هزار و بیست هزار پا به انجام می رساندند که توانایی رهایی دقیق بمب ها را به خلبان می داد،در حالی که مصونیت قابل قبولی در برابر اکثر تهدیدات دفاعی دشمن را نیز داشتند.

در شب چهارم عملیات،حوالی ساعت 9 شب F-117 به شماره 806 با لقب Something Wicked در حال بازگشت به پایگاه خود بعد به انجام رسانیدن ماموریت بر فراز بلگراد بود که بدون هیچ هشداری مورد اصابت یک موشک SA-3 شد که با سرعت سه برابر سرعت صوت در چند پایی F-117 منفجر شده و ترکش های آن این هواپیما را تبدیل به وسیله ای غیر قابل کنترل ساختند. این موشک توسط شبکه رادارهای مستقل صربها هدایت می شده است.سر جنگی 130 پاوندی این موشک طوری طراحی شده است که از فاصله 20 پایی به هدف منفجر شده در نتیجه سر جنگی ترکش شونده آن بیشترین آسیب را به هدف می رساند.بعد از برخورد ،خلبان هواپیما که پرنده خود را در حال شیرجه به سمت زمین می دید به سختی بر نیروی گرانش پنج برابر وزن خود غلبه کرده و موفق به کشیدن اهرم پرتاب کننده صندلی شد.موشک زمین به هوای SA-3 که این F-117 را منهدم کرد محتملا در وضعیت کلاسیک و شناخته شده ای به سمت هدف خود شلیک نشده بود به طوری که کاربران آن به رادارهای محلی اتکا کرده بودند تا رادار زمینی موشک آسیبی از طرف موشک های ضد تشعشع راداری نبیند.رادارهای محلی از تمام نقاط صربستان و به احتمال قوی از بوسنی و مونته نگرو شروع به جمع آوری اطلاعات از این هواپیمای کم پیدا کرده و آن را به کاربران موشک SA-3 که از بلگراد شلیک شده بود منتقل کردند.علی رغم علائم راداری بسیار کم و دقتی که در مسیر پروازی این هواپیما برای مصون ماندن از رادارهای دشمن به عمل می آمد در مراحل خاصی به طور مثال در حین گردش در ارتفاع پایین و همچنین باز کردن در محفظه تسلیحات برای شلیک،رادرهای دشمن بازتاب تقریبا پر انرژی از هواپیما دریافت می کنند که در این زمان هواپیمای پنهان کار قابل دیدن در صفحه رادار می شود.البته این که بازتاب راداری به اندازه کافی انرژی داشته باشد که بتوان موشک را بر روی آن قفل کرد مسئله دیگری از قابل رویت شدن آن توسط رادارها می باشد.بیشتر کارشناسان نظامی بر اینامر معتقداند که جاسوسان به هوا برخاستن هواپیمای F-117 را از پایگاه آویانو مشاهده و فاصله زمانی پرواز از فراز دریای آدریاتیک و رسیدن به بلگراد را محاسبه کرده و در اختیار کاربران رادارهای خودی قرار داده اند.

رادارهای محلی نیز حداقل در زمانی که هواپیما از نزدیکی آنها عبور می کرده مسیر پروازی آن را مشخص می کردند.در لحظه رها کردن بمب که آسیب پذیر ترین زمان ماموریت این هواپیما می باشد نیز رادارخود میشک بر روی هواپیما قفل کرده و چند موشک را به طور همزمان به طرف آن شلیک کردند.در زمان منهدم شدن F-117 دیگر هواپیماهای نیروهای متحدین که بر فراز بلگراد در حال بمب باران اهداف خود بودند تعدادی موشک زمین به هوا را مشاهده کردند که بدون هدایت راداری و به صورت کور به طرف آنها شلیک می شده اند.علی رغم پایین بودن احتمال برخورد موشک در چنین حالتی،تاکتیک صربها هدایت تعداد زیادی موشک به طرف یک هدف با کمترین یا عدم و جود داده های راداری برای هدایت آن بوده است که حداقل در این مورد بسیار موفق به نظر می رسد.

ناگفته نماند خلبان هواپیمای ساقط شده، هفت ساعت بعد از بیرون پریدن از هواپیما توسط نیروهای کماندویی نجات یافته ابتدا به بوسنی و سپس به ایتالیا و به پایگاه موقت خود بازگشت.

مشخصات فنی F-117A

خدمه  1 نفر

تعداد تولید USAF 59 فروند

طول 19/4 m

ارتفاع 9/3 m

دهنه بال 2/13 m

وزن  23625kg

زاویه پسگرایی بالهای دلتا شکل 30minutes° 67

موتورها

نوع x GE F404  2بدون پس سوز

عملکرد

سرعت    High subsonic

برد  با سوخت گیری نامحدود

تسلیحات

تسلیحات درون محفظه  بمب هدایت شونده لیزری ارتفاع پایین BLU-109B ،بمب های                                                 هدایت شونده لیزری GBU-10 وGBU-12وGBU-27و موشکهای

  هوا به سطح ماوریک و هارم و انواع بمبهای سقوط آزاد                                          

-

هواپیمای میگ-۱۵ میکویان که اساسا به عنوان یک رهگیر در اتحاد جماهیر شوروی (سابق) توسعه یافته بود، از یک دستگاه موتور توربوجت RD-45 –که یک کپی روسی از موتور انگلیسی رولزرویسNene می باشد- نیرو می گرفت. این هواپیما در اصل برای نابودسازی بمب افکن های سنگین طراحی و ساخته شده بود و برای این کار به یک قبضه آتشبار 37 میلی متری و دوقبضه آتشبار 23 میلی متری مجهز بود. نتایج حاصل از تجربیات آلمان در جنگ جهانی دوم نیاز به مسلسل هایی با کالیبر بزرگتر از 20 میلی متر را برای سرنگونی بمب افکن های سنگین به خوبی آشکار کرد و دلیل استفاده از مسلسل های با کالیبر بزرگ در MIG-15 نیز همین موضوع بود .

اولین پیش نمونه ی MIG-15 برای اولین بار در دسامبر1947 به پرواز در آمد؛ از سال 1949 وارد خدمت شد و تا سال 1952 به تعدادی از کشورهای بلوک شرق فروخته شد که در بین آنها می توان به کره شمالی -جایی که این هواپیما به شکلی گسترده بر علیه کشورهای متحد به کار گرفته شد- اشاره کرد. MIG-15 در دسامبر 1950 در کره بر علیه آمریکا به کار گرفته شد. در هشتم نوامبر 1950 ستوان یکم "راسل براون" با F-80 خود یک فروند MIG-15 را، در اولین نبرد داگفایت بین دو جت در طول تاریخ، سرنگون کرد. در هر صورت این موضوع کاملا واضح بود که MIG-15 از تمامی هواپیماهای موجود در ایالات متحده در آن زمان برتر بود.

شکست در اولین رویارویی با جت آمریکای موجب توسعه MIG-15bis (نمونه راتقاء یافته) شد. موتور VK-1 به کار رفته در این نمونه 1000 پوند تراست بیشتری نسبت به موتور RD-45 (به کار رفته در نمونه قبلی) تولید می کرد و دارای سامانه کنترل هیدرولیکی برای کنترل شهپرهایش بود. اگرچه MIG-15bis می توانست سریعتر از F-86 اوجگیری کند، ولی عملکرد ضیعف چرخش و ناپایداری آن در سرعت های فروصوت بالا (نزدیک ماخ) عملکرد داگ فایت این هواپیما را محدود می کرد. در نبرد هوایی در برابر F-86 ، MIG-15 تلفات زیادی را متحمل شد ولی بر ضد بمب افکن های B-29 بسیار موثر واقع شد به گونه ای آنها را از انجام عملیات در روشنایی روز باز می داشت .

برخی از ویژگی های MIG-15 :

دهانه ی بال..............................۳۳ فوت و ۲/۱۱ اینچ

طول.......................................۳۳فوت و۸/۳۵ اینچ

ارتفاع.....................................۱۱فوت و ۲اینچ

بیشینه ی وزن قابل پرواز.............۱۱۲۷۰ پوند

تسلیحات...................................۲توپ ۲۳میلی متری و یک توپ ۳۷میلی متری+راکت یا معادل ۲۰۰۰پوند بمب

موتور......................................VK-1 با ۶۰۰۰پوند نیروی رانش

بیشینه ی سرعت.........................۶۷۰ مایل بر ساعت

سرعت کروز.............................۵۲۵ مایل بر ساعت

برد..........................................۵۰۰مایل

سقف پرواز عملیاتی.....................۵۱۰۰۰فوت